Tekst alternatywny dla obrazów na stronie JST — poradnik

Wprowadzenie i kontekst prawny

Obecnie dostępność cyfrowa stała się kluczowym elementem funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego (JST) w Polsce. Zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 roku o dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, każda jednostka samorządowa jest zobowiązana do zapewnienia, że jej strona internetowa jest dostępna dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami. Jednym z fundamentalnych aspektów dostępności są teksty alternatywne dla obrazów, które są niezbędne w umożliwieniu pełnego korzystania z treści wizualnych osobom niewidomym i słabo widzącym.

Tekst alternatywny, zwany również „alt text”, to opis obrazu, który jest wyświetlany, gdy obraz nie może zostać załadowany, a także odczytywany przez czytniki ekranu. Zgodnie z wytycznymi WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), teksty alternatywne powinny być stosowane do wszystkich obrazów, które mają znaczenie informacyjne lub funkcjonalne. Oznacza to, że każde zdjęcie, grafika czy ikona na stronie JST powinny być odpowiednio opisane, aby osoby z niepełnosprawnościami mogły zrozumieć kontekst i znaczenie tych elementów.

W niniejszym poradniku przeanalizowane zostaną zasady tworzenia efektywnych tekstów alternatywnych, ich znaczenie w kontekście dostępności, a także praktyczne wskazówki, jak wdrożyć tę funkcjonalność na stronach jednostek samorządowych. Warto zwrócić uwagę na to, że dostosowanie strony do norm dostępności jest nie tylko wymogiem prawnym, ale także wyrazem dbałości o wszystkich obywateli, co przekłada się na pozytywny wizerunek JST.

Krok po kroku — jak wdrożyć tekst alternatywny na stronie JST

Wdrożenie tekstów alternatywnych na stronie internetowej jednostki samorządowej nie jest skomplikowanym procesem, ale wymaga przemyślanej strategii oraz współpracy zespołu odpowiedzialnego za tworzenie treści. Oto kluczowe kroki, które warto podjąć, aby skutecznie wprowadzić teksty alternatywne:

• Audyt istniejących treści: Pierwszym krokiem jest przeprowadzenie audytu wizualnych elementów na stronie. Należy zidentyfikować wszystkie obrazy, które wymagają tekstu alternatywnego. Może to obejmować zdjęcia, grafiki, przyciski i inne elementy interfejsu użytkownika.
• Określenie celu obrazów: Dla każdego zidentyfikowanego obrazu należy określić jego rolę. Czy jest to obraz informacyjny (np. wykres), dekoracyjny (np. tło) czy funkcjonalny (np. ikona przycisku)? Zrozumienie celu obrazu jest kluczowe dla stworzenia odpowiedniego tekstu alternatywnego.
• Tworzenie tekstów alternatywnych: Na podstawie ustalonego celu obrazu, należy napisać krótki i zrozumiały opis. Tekst alternatywny powinien być zwięzły, ale jednocześnie informacyjny. Dla obrazów informacyjnych należy zawrzeć najważniejsze informacje, a dla dekoracyjnych można użyć atrybutu „alt” z pustą wartością (np. alt=””).
• Wdrożenie na stronie: Po stworzeniu tekstów alternatywnych, należy je wprowadzić do kodu HTML obrazów na stronie. W przypadku użycia systemów zarządzania treścią (CMS), takich jak WordPress, można to łatwo zrobić poprzez edytor mediów.
• Testowanie i optymalizacja: Po wdrożeniu tekstów alternatywnych warto przeprowadzić testy z użyciem czytników ekranu, aby upewnić się, że opisy są prawidłowo odczytywane i spełniają swoją funkcję. Zbieranie informacji zwrotnych od użytkowników może również pomóc w dalszej optymalizacji tekstów.

Kluczowe elementy tekstu alternatywnego

Tworząc teksty alternatywne dla obrazów, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych elementów, które wpływają na ich skuteczność. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady:

• Zwięzłość: Tekst alternatywny powinien być krótki i treściwy. Zaleca się, aby jego długość nie przekraczała 125 znaków. Powinien on zawierać najważniejsze informacje dotyczące obrazu.
• Precyzja: Opis powinien dokładnie odzwierciedlać zawartość obrazu. Użytkownik powinien być w stanie zrozumieć, co znajduje się na obrazie, bez konieczności jego oglądania. Warto unikać ogólnych opisów, które nie wnoszą wartości informacyjnej.
• Unikanie redundancji: Jeśli obraz jest już opisany w kontekście tekstu otaczającego, nie ma potrzeby powtarzania tych informacji w tekście alternatywnym. Należy dążyć do uzupełnienia wiedzy, a nie jej powielania.
• Zastosowanie terminów branżowych: W przypadku obrazów związanych z określoną branżą lub dziedziną, warto używać terminologii, która jest zrozumiała dla docelowej grupy użytkowników. Dobrze jest również unikać skomplikowanych zwrotów, które mogą być niezrozumiałe dla ogółu społeczeństwa.
• Użycie kontekstu: Warto również uwzględnić kontekst, w jakim obraz jest używany. Tekst alternatywny powinien być spójny z treścią strony i jej celem. Na przykład, jeśli obraz ilustruje wydarzenie organizowane przez JST, warto dodać informacje o jego nazwie lub dacie.

Najczęstsze błędy i jak ich unikać

Podczas tworzenia tekstów alternatywnych, często popełniane są pewne błędy, które mogą negatywnie wpłynąć na dostępność strony. Poniżej przedstawiamy najczęstsze z nich oraz wskazówki, jak ich unikać:

• Brak tekstu alternatywnego: Najczęstszym błędem jest całkowity brak tekstu alternatywnego dla obrazów. Każdy obraz, który ma znaczenie informacyjne, powinien mieć odpowiedni opis. Należy również pamiętać o obrazach dekoracyjnych, które mogą być pominięte w opisie, ale powinny być oznaczone jako takie.
• Zbyt ogólne opisy: Opisy typu „zdjęcie” lub „obrazek” są bezużyteczne i nie dostarczają żadnych informacji. Tekst alternatywny powinien być konkretny i informacyjny, aby użytkownik mógł zrozumieć, co przedstawia obraz.
• Przesadna długość tekstu: Opisy zbyt długie mogą być trudne do przyswojenia dla użytkowników korzystających z czytników ekranu. Należy dążyć do zwięzłości, zachowując jednocześnie informacyjność.
• Niezrozumiała terminologia: Używanie skomplikowanych terminów lub żargonu, który może być obcy dla większości użytkowników, to kolejny częsty błąd. Tekst alternatywny powinien być zrozumiały dla szerokiego grona odbiorców.
• Brak kontekstu: Opis, który nie odnosi się do kontekstu strony, może wprowadzać w błąd. Ważne jest, aby tekst alternatywny był spójny z treścią otaczającą i jego celem.

Koszty i finansowanie wdrożenia dostępności

Wdrożenie tekstów alternatywnych oraz innych elementów dostępności na stronach JST wiąże się z pewnymi kosztami. Warto zwrócić uwagę na kilka aspektów finansowych, które mogą pomóc w planowaniu budżetu na ten cel:

• Koszty audytu dostępności: Przeprowadzenie audytu dostępności strony internetowej może wiązać się z kosztami rzędu kilku tysięcy złotych, w zależności od skali serwisu i zakresu audytu. Koszt ten może być wyższy w przypadku większych jednostek samorządowych z rozbudowanymi stronami.
• Wynagrodzenie pracowników: W przypadku, gdy jednostka samorządowa decyduje się na zatrudnienie specjalistów ds. dostępności, należy uwzględnić ich wynagrodzenia w budżecie. Często korzysta się z zewnętrznych agencji, co również generuje dodatkowe koszty.
• Szkolenia dla pracowników: Warto zainwestować w szkolenia dla pracowników zajmujących się tworzeniem treści na stronach, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami, ale przyniesie długofalowe korzyści w postaci lepszej jakości tekstów alternatywnych.
• Możliwości dofinansowania: Warto zwrócić uwagę na dostępne programy dofinansowania, które mogą wspierać jednostki samorządowe w zakresie poprawy dostępności. Fundusze unijne i krajowe programy często oferują wsparcie finansowe dla projektów związanych z dostępnością cyfrową.

FAQ — Najczęściej zadawane pytania

1. Co to jest tekst alternatywny i dlaczego jest ważny?

Tekst alternatywny to opis obrazu, który jest wyświetlany w przypadku, gdy obraz nie może zostać załadowany. Jest on także odczytywany przez czytniki ekranu, co pozwala osobom z niepełnosprawnościami zrozumieć zawartość wizualną strony. Dzięki tekstom alternatywnym zapewniamy dostępność treści dla wszystkich użytkowników.

2. Jak napisać dobry tekst alternatywny?

Dobry tekst alternatywny powinien być zwięzły, precyzyjny i spójny z kontekstem. Powinien dostarczać istotnych informacji o obrazie, ale unikać ogólnych sformułowań. Zazwyczaj powinien mieć długość nie przekraczającą 125 znaków.

3. Czy wszystkie obrazy muszą mieć tekst alternatywny?

Tak, wszystkie obrazy, które mają znaczenie informacyjne, powinny mieć tekst alternatywny. Obrazy dekoracyjne mogą być oznaczone jako takie poprzez użycie pustego atrybutu „alt”, co sygnalizuje, że nie są one istotne dla treści.

4. Jakie są konsekwencje braku tekstów alternatywnych?

Brak tekstów alternatywnych może prowadzić do naruszenia przepisów prawa dotyczących dostępności, co może skutkować sankcjami dla jednostki samorządowej. Ponadto, ogranicza to dostęp do informacji dla osób z niepełnosprawnościami, co wpływa negatywnie na wizerunek JST.