Deklaracja dostępności 2026 — wzór, generator, interpretacja prawna

TL;DR — co to jest deklaracja dostępności i kogo obowiązuje w 2026

Definicja: Deklaracja dostępności to dokument, który ma na celu informowanie użytkowników o dostępności cyfrowej strony internetowej jednostki samorządu terytorialnego (JST). W 2026 roku obowiązek publikacji deklaracji dotyczy wszystkich jednostek samorządowych, w tym gmin, powiatów oraz województw. Zgodnie z Ustawą o dostępności cyfrowej, każda JST jest zobowiązana do dostosowania swoich stron internetowych do wymogów dostępności, co ma na celu zapewnienie równego dostępu do informacji dla wszystkich obywateli, w tym osób z niepełnosprawnościami.

Obowiązek ten wynika z przepisów prawa, które nakładają na JST konieczność regularnego aktualizowania deklaracji oraz dostosowywania treści do standardów dostępności. W 2024 roku w Polsce funkcjonowało 2 477 gmin, które muszą spełniać te wymogi, co podkreśla znaczenie tego dokumentu w kontekście cyfrowej transformacji administracji publicznej.

Podstawa prawna: art. 10 Ustawy o dostępności cyfrowej + Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/1523

Podstawą prawną dla obowiązku publikacji deklaracji dostępności w Polsce jest Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Zgodnie z art. 10 tej ustawy, każdy podmiot publiczny ma obowiązek sporządzenia i opublikowania deklaracji dostępności, która zawiera informacje o dostępności cyfrowej jego stron internetowych oraz aplikacji mobilnych.

Dodatkowo, obowiązki te są regulowane przez Decyzję wykonawczą Komisji (UE) 2018/1523, która określa szczegółowe wymagania dotyczące dostępności cyfrowej. Dokument ten zawiera wytyczne dotyczące standardów WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), które definiują, jak powinny być projektowane strony internetowe, aby były dostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. W szczególności, wytyczne te obejmują aspekty takie jak struktura treści, nawigacja, kolorystyka oraz interaktywność elementów na stronie.

Warto podkreślić, że zgodność z tymi normami jest kluczowa dla zapewnienia równego dostępu do informacji oraz usług publicznych, co jest jednym z podstawowych celów polityki równości szans w Unii Europejskiej.

Kto ma obowiązek publikacji deklaracji — pełna lista podmiotów

Obowiązek publikacji deklaracji dostępności dotyczy szerokiego kręgu podmiotów publicznych. Zgodnie z Ustawą o dostępności cyfrowej, do grupy tej zaliczają się:

1. Gminy, w tym gminy miejskie, wiejskie oraz miejsko-wiejskie.
2. Powiaty, w tym powiaty ziemskie oraz grodzkie.
3. Województwa.
4. Jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw, w tym szkoły, przedszkola, ośrodki pomocy społecznej oraz inne instytucje publiczne.
5. Podmioty publiczne, które wykonują zadania publiczne na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego.

Wszystkie wymienione podmioty są zobowiązane do sporządzania i publikacji deklaracji dostępności, co ma na celu zapewnienie, że ich strony internetowe oraz aplikacje mobilne są dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami. W praktyce oznacza to, że każda JST musi regularnie monitorować i aktualizować swoje strony internetowe, aby spełniały wymogi dostępności.

Termin: do 30 września 2020 dla istniejących, w dniu publikacji dla nowych — co z aktualizacjami

Ustawa o dostępności cyfrowej wprowadza różne terminy dla publikacji deklaracji dostępności w zależności od tego, czy strona internetowa lub aplikacja mobilna jest nowa czy istniejąca. Dla stron internetowych, które istniały przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed 30 września 2020 roku, obowiązek publikacji deklaracji dostępności musiał zostać spełniony do tego samego dnia. W przypadku nowych stron internetowych i aplikacji, deklaracja dostępności powinna być publikowana w dniu ich uruchomienia.

Warto zaznaczyć, że deklaracje dostępności muszą być regularnie aktualizowane, aby odzwierciedlały bieżący stan dostępności strony. Zgodnie z przepisami, aktualizacje powinny być dokonywane co najmniej raz w roku, a także po każdej istotnej zmianie w treści lub funkcjonalności strony. Oznacza to, że jednostki samorządu terytorialnego powinny prowadzić systematyczny monitoring swoich stron internetowych, aby zapewnić ich zgodność z wymogami dostępności.

W praktyce, brak aktualizacji deklaracji dostępności może prowadzić do naruszenia przepisów prawa, co może skutkować różnymi konsekwencjami, w tym sankcjami finansowymi oraz utratą możliwości pozyskiwania funduszy zewnętrznych.

Obowiązkowe 12 elementów deklaracji — pełna struktura (data, status, wyłączenia, kontakt)

Każda deklaracja dostępności powinna zawierać 12 obowiązkowych elementów, które są niezbędne do zapewnienia pełnej informacji o dostępności cyfrowej danej strony internetowej lub aplikacji mobilnej. Wśród tych elementów znajdują się:

1. Data publikacji deklaracji: Informacja o dacie, kiedy deklaracja została opublikowana.
2. Status zgodności: Informacja o tym, czy strona jest zgodna z wymaganiami dostępności, w tym wskazanie, czy jest to pełna, częściowa czy niezgodność.
3. Wyłączenia: Wskazanie elementów, które nie są objęte wymogami dostępności, takich jak mapy czy multimedia.
4. Informacje kontaktowe: Adres e-mail lub formularz kontaktowy, na który użytkownicy mogą zgłaszać problemy z dostępnością.
5. Informacja o audytach: Wskazanie, czy strona była poddana audytowi zewnętrznemu lub wewnętrznemu.
6. Data ostatniej aktualizacji: Informacja o dacie ostatniej aktualizacji treści strony.
7. Link do pełnej wersji deklaracji: Odnośnik do pełnej wersji dokumentu.
8. Wskazanie standardów dostępności: Informacja o standardach, które były stosowane przy tworzeniu strony, np. WCAG 2.1.
9. Informacja o dostępności treści: Opis, w jaki sposób treści są dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
10. Informacja o dostępności w innych językach: Wskazanie, czy strona jest dostępna w innych językach.
11. Informacja o dostępności aplikacji mobilnych: Wskazanie, czy aplikacje mobilne są dostępne i w jaki sposób.
12. Informacja o planach na przyszłość: Wskazanie, jakie działania będą podejmowane w celu poprawy dostępności w przyszłości.

Wszystkie te elementy są kluczowe dla zapewnienia przejrzystości i rzetelności informacji zawartych w deklaracji dostępności. Ich obecność pozwala użytkownikom na łatwe zrozumienie stanu dostępności danej strony oraz na zgłaszanie ewentualnych problemów z jej dostępnością.

Status zgodności — Pełna / Częściowa / Niezgodność (kiedy który stosować)

Status zgodności w deklaracji dostępności jest kluczowym elementem, który informuje użytkowników o tym, w jakim stopniu dana strona internetowa lub aplikacja mobilna spełnia wymogi dostępności. Wyróżniamy trzy główne kategorie statusu zgodności:

1. Pełna zgodność: Oznacza, że strona internetowa lub aplikacja mobilna w pełni spełnia wymagania dostępności określone w standardach WCAG 2.1. Taki status powinien być stosowany, gdy wszystkie elementy strony są dostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
2. Częściowa zgodność: Oznacza, że strona spełnia część wymogów dostępności, ale są na niej elementy, które nie są w pełni dostępne. W takim przypadku konieczne jest wskazanie, które elementy są niedostępne oraz jakie działania są podejmowane w celu ich poprawy.
3. Niezgodność: Oznacza, że strona internetowa lub aplikacja nie spełnia wymogów dostępności. W takim przypadku należy wskazać przyczyny niezgodności oraz plany na przyszłość dotyczące poprawy dostępności.

Wybór odpowiedniego statusu zgodności jest kluczowy dla rzetelności deklaracji oraz dla budowania zaufania wśród użytkowników. Niezależnie od statusu, każda jednostka samorządu terytorialnego powinna dążyć do jak najwyższego poziomu dostępności swoich stron internetowych oraz aplikacji mobilnych.

Wyłączenia — co MOŻNA wyłączyć z dostępności (mapy, archiwum przed 2020, multimedia, treść osób trzecich)

W kontekście deklaracji dostępności, istnieją pewne elementy, które mogą być wyłączone z wymogów dostępności. Zgodnie z przepisami, wyłączenia te dotyczą przede wszystkim:

1. Mapy: Elementy interaktywne, takie jak mapy, mogą być wyłączone z wymogów dostępności, ponieważ często są one trudne do dostosowania do standardów WCAG.
2. Materiały archiwalne: Treści opublikowane przed 2020 rokiem, które nie były aktualizowane, mogą być wyłączone z wymogów dostępności. Należy jednak pamiętać, że nowe treści powinny być już dostosowane do wymogów.
3. Multimedia: Filmy i nagrania audio, które nie są dostępne w formie napisów lub transkrypcji, mogą być wyłączone z wymogów dostępności, ale należy dążyć do ich dostosowania.
4. Treści osób trzecich: Elementy, które są zarządzane przez osoby trzecie, takie jak zewnętrzne wtyczki czy osadzone treści, mogą być trudne do dostosowania do wymogów dostępności.

W przypadku wyłączeń, jednostki samorządu terytorialnego powinny dokładnie dokumentować powody wyłączenia oraz podejmować działania w celu poprawy dostępności tam, gdzie to możliwe. Niezależnie od wyłączeń, dążenie do jak najwyższej dostępności treści jest kluczowe dla zapewnienia równego dostępu do informacji dla wszystkich obywateli.

Procedura składania skarg — element wymagany od 2024 r.

Od 2024 roku, każda deklaracja dostępności musi zawierać procedurę składania skarg przez użytkowników, którzy napotkali problemy z dostępnością danej strony internetowej lub aplikacji mobilnej. Procedura ta ma na celu zapewnienie, że użytkownicy mają możliwość zgłaszania swoich uwag oraz problemów związanych z dostępnością, co jest kluczowe dla ciągłego doskonalenia dostępności cyfrowej.

W ramach procedury składania skarg, jednostki samorządu terytorialnego powinny określić:

1. Formę zgłoszenia: Użytkownicy powinni mieć możliwość zgłaszania problemów za pośrednictwem formularza online lub adresu e-mail.
2. Informacje wymagane w zgłoszeniu: Należy określić, jakie informacje użytkownicy powinni podać w zgłoszeniu, aby umożliwić skuteczne rozpatrzenie skargi.
3. Termin rozpatrzenia skargi: Powinien być jasno określony czas, w którym jednostka zobowiązuje się do odpowiedzi na zgłoszenie.

Wprowadzenie procedury składania skarg ma na celu zwiększenie transparentności oraz odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego w zakresie dostępności. Dzięki temu użytkownicy będą mogli aktywnie uczestniczyć w procesie poprawy dostępności cyfrowej.

Mechanizm informacji zwrotnej — formularz lub adres e-mail (z logiem przyjętych zgłoszeń)

W ramach deklaracji dostępności, jednostki samorządu terytorialnego powinny zapewnić mechanizm informacji zwrotnej, który umożliwi użytkownikom zgłaszanie swoich uwag oraz problemów związanych z dostępnością. Mechanizm ten może przyjąć formę formularza online lub adresu e-mail, na który użytkownicy mogą kierować swoje zgłoszenia.

Ważne jest, aby mechanizm informacji zwrotnej był łatwo dostępny i widoczny na stronie internetowej. Powinien zawierać:

1. Instrukcje dotyczące zgłaszania problemów: Użytkownicy powinni być informowani, jak zgłaszać problemy z dostępnością oraz jakie informacje są wymagane.
2. Logotyp przyjętych zgłoszeń: Warto wprowadzić system potwierdzeń, który informuje użytkowników o przyjęciu ich zgłoszenia oraz o dalszych krokach.
3. Informacje o terminach odpowiedzi: Użytkownicy powinni być informowani o czasie, w którym mogą oczekiwać odpowiedzi na swoje zgłoszenia.

Stworzenie efektywnego mechanizmu informacji zwrotnej jest kluczowe dla budowania zaufania użytkowników oraz dla ciągłego doskonalenia dostępności cyfrowej. Dzięki temu jednostki samorządu terytorialnego będą mogły lepiej reagować na potrzeby swoich obywateli.

Audyt zewnętrzny vs własna ocena — kiedy i kto może wykonać

W kontekście deklaracji dostępności, jednostki samorządu terytorialnego mogą przeprowadzać zarówno audyty zewnętrzne, jak i własne oceny dostępności swoich stron internetowych oraz aplikacji mobilnych. Wybór metody oceny zależy od wielu czynników, w tym od dostępnych zasobów oraz specyfiki danej strony.

Audyt zewnętrzny powinien być przeprowadzany przez niezależnych ekspertów, którzy mają doświadczenie w zakresie dostępności cyfrowej. Taki audyt pozwala na obiektywną ocenę stanu dostępności oraz na wskazanie obszarów do poprawy. Zewnętrzni audytorzy mogą również dostarczyć cennych wskazówek dotyczących dostosowania strony do wymogów WCAG.

Z kolei własna ocena może być przeprowadzana przez pracowników jednostki, którzy są odpowiedzialni za zarządzanie stroną internetową. Taka ocena może być mniej kosztowna, ale wymaga odpowiednich umiejętności i wiedzy na temat dostępności. Własna ocena powinna być regularnie aktualizowana, aby odzwierciedlała bieżący stan dostępności strony.

W praktyce, wiele jednostek decyduje się na połączenie obu metod, co pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu stanu dostępności oraz na efektywne planowanie działań naprawczych.

Najczęstsze błędy w deklaracjach 2025 — analiza 200 deklaracji gminnych

W 2025 roku przeprowadzono analizę 200 deklaracji dostępności opublikowanych przez gminy w Polsce. Wyniki tej analizy ujawniły szereg najczęstszych błędów, które mogą prowadzić do niezgodności z wymogami prawa oraz do obniżenia jakości dostępności cyfrowej. Wśród najczęstszych błędów znalazły się:

1. Brak aktualizacji: Wiele gmin nie aktualizowało swoich deklaracji dostępności, co prowadziło do niezgodności z rzeczywistym stanem dostępności.
2. Niewłaściwy status zgodności: Często występowały błędy w określaniu statusu zgodności, co wprowadzało użytkowników w błąd.
3. Brak informacji o wyłączeniach: Niektóre deklaracje nie zawierały informacji o elementach, które były wyłączone z wymogów dostępności, co utrudniało użytkownikom zrozumienie stanu dostępności.
4. Nieczytelna struktura: Deklaracje były często źle zorganizowane, co utrudniało ich przeglądanie i zrozumienie.
5. Brak procedury składania skarg: Wiele deklaracji nie zawierało informacji o procedurze składania skarg, co ograniczało możliwość zgłaszania problemów przez użytkowników.

Analiza ta podkreśla znaczenie staranności oraz rzetelności w przygotowywaniu deklaracji dostępności. Jednostki samorządu terytorialnego powinny dążyć do eliminacji tych błędów, aby zapewnić jak najwyższy poziom dostępności swoich stron internetowych oraz aplikacji mobilnych.

Wzór deklaracji do pobrania — wypełnij swoimi danymi (struktura tekstowa)

W celu ułatwienia jednostkom samorządu terytorialnego sporządzania deklaracji dostępności, przygotowano wzór deklaracji, który można pobrać i wypełnić swoimi danymi. Wzór ten powinien zawierać wszystkie obowiązkowe elementy, o których mowa wcześniej, a jego struktura powinna być przejrzysta i czytelna. Poniżej przedstawiamy przykładową strukturę tekstową wzoru deklaracji:

Deklaracja dostępności
Data publikacji: [data]
Status zgodności: [pełna/częściowa/niezgodność]
Wyłączenia: [lista wyłączeń]
Informacje kontaktowe: [adres e-mail/formularz]
Data ostatniej aktualizacji: [data]
Link do pełnej wersji deklaracji: [link]
Wskazanie standardów dostępności: [standardy]
Informacja o dostępności treści: [opis]
Informacja o dostępności w innych językach: [języki]
Informacja o dostępności aplikacji mobilnych: [informacja]
Informacja o planach na przyszłość: [plany]

Wzór deklaracji dostępności powinien być dostosowany do specyfiki danej jednostki samorządu terytorialnego oraz do wymogów prawa. Regularne aktualizowanie deklaracji oraz dbałość o jej rzetelność są kluczowe dla zapewnienia wysokiego poziomu dostępności cyfrowej.

Aktualizacja deklaracji — kiedy obowiązkowo (raz w roku + po zmianach)

Wszystkie jednostki samorządu terytorialnego są zobowiązane do regularnego aktualizowania swoich deklaracji dostępności. Zgodnie z przepisami, aktualizacje powinny być dokonywane co najmniej raz w roku, a także po każdej istotnej zmianie w treści lub funkcjonalności strony internetowej lub aplikacji mobilnej. Oznacza to, że jednostki powinny prowadzić systematyczny monitoring swoich stron, aby zapewnić ich zgodność z wymogami dostępności.

W przypadku zmian, które mogą wpłynąć na dostępność, takich jak zmiany w układzie treści, wprowadzenie nowych funkcjonalności czy zmiany w technologii, konieczne jest niezwłoczne zaktualizowanie deklaracji. Brak aktualizacji może prowadzić do naruszenia przepisów prawa oraz do obniżenia jakości dostępności cyfrowej.

Regularne aktualizowanie deklaracji dostępności jest kluczowe dla zapewnienia przejrzystości oraz rzetelności informacji, co ma na celu budowanie zaufania użytkowników oraz zapewnienie równego dostępu do informacji dla wszystkich obywateli.

Sankcje za brak deklaracji — kary, utrata dofinansowań, audyt UODO

Brak publikacji deklaracji dostępności lub jej niewłaściwe aktualizowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji dla jednostek samorządu terytorialnego. Wśród sankcji, które mogą zostać nałożone, znajdują się:

1. Kary finansowe: Jednostki mogą być narażone na kary finansowe za naruszenie przepisów dotyczących dostępności cyfrowej.
2. Utrata dofinansowań: Brak zgodności z wymogami dostępności może prowadzić do utraty możliwości pozyskiwania funduszy zewnętrznych, co może znacząco wpłynąć na budżet jednostki.
3. Audyt UODO: W przypadku zgłoszenia skarg dotyczących dostępności, jednostki mogą być poddawane audytom przez Urząd Ochrony Danych Osobowych, co wiąże się z dodatkowymi kosztami oraz obowiązkiem dostosowania się do zaleceń audytorów.

W związku z powyższym, jednostki samorządu terytorialnego powinny traktować obowiązek publikacji deklaracji dostępności jako priorytet, aby uniknąć potencjalnych sankcji oraz zapewnić równość dostępu do informacji dla wszystkich obywateli.

FAQ — 8 pytań praktycznych (kto może być koordynatorem, jak długo przechowywać, czy musi być na BIP)

Kto może być koordynatorem ds. dostępności w JST?

Koordynatorem ds. dostępności w jednostkach samorządu terytorialnego może być osoba, która posiada odpowiednie kwalifikacje oraz doświadczenie w zakresie dostępności cyfrowej. Zazwyczaj jest to pracownik urzędowy, który ma na celu monitorowanie i koordynowanie działań związanych z dostępnością w danej jednostce.

Jak długo należy przechowywać deklarację dostępności?

Deklaracje dostępności powinny być przechowywane przez cały okres funkcjonowania danej strony internetowej lub aplikacji mobilnej. Warto także archiwizować wcześniejsze wersje deklaracji, aby móc w przyszłości odnosić się do nich w przypadku zgłoszeń lub audytów.

Czy deklaracja dostępności musi być opublikowana na BIP?

Tak, zgodnie z przepisami, deklaracja dostępności powinna być opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) danej jednostki samorządu terytorialnego. Publikacja ta ma na celu zapewnienie łatwego dostępu do informacji o dostępności dla wszystkich obywateli.

Jakie informacje powinny być zawarte w deklaracji dostępności?

W deklaracji dostępności powinny być zawarte m.in. data publikacji, status zgodności, wyłączenia, informacje kontaktowe oraz procedura składania skarg. Wszystkie te elementy są kluczowe dla zapewnienia przejrzystości i rzetelności informacji.

Czy można korzystać z wzorów deklaracji dostępności?

Tak, jednostki samorządu terytorialnego mogą korzystać z wzorów deklaracji dostępności, które są dostępne w Internecie. Ważne jest, aby dostosować wzór do specyfiki danej jednostki oraz do wymogów prawa.

Jak często należy aktualizować deklarację dostępności?

Deklaracje dostępności należy aktualizować co najmniej raz w roku, a także po każdej istotnej zmianie w treści lub funkcjonalności strony internetowej lub aplikacji mobilnej. Regularne aktualizowanie deklaracji jest kluczowe dla zapewnienia zgodności z wymogami dostępności.

Czy brak deklaracji dostępności może prowadzić do sankcji?

Tak, brak publikacji deklaracji dostępności lub jej niewłaściwe aktualizowanie może prowadzić do sankcji finansowych, utraty dofinansowań oraz audytów przez Urząd Ochrony Danych Osobowych. Dlatego jednostki samorządu terytorialnego powinny traktować ten obowiązek jako priorytet.

Jakie są najczęstsze błędy w deklaracjach dostępności?

Najczęstsze błędy w deklaracjach dostępności to brak aktualizacji, niewłaściwy status zgodności, brak informacji o wyłączeniach oraz nieczytelna struktura dokumentu. Eliminacja tych błędów jest kluczowa dla zapewnienia wysokiego poziomu dostępności cyfrowej.